Skip to Content
Ο καπετάν Ζαχαριάς και το ΕΛΑΝ

Λίγο πριν φύγει από τη ζωή, το Φθινόπωρο του 2000, ο καπετάν Ζαχαριάς πρόφθασε να ολοκληρώσει τη συγγραφή των αναμνήσεών του, για την περίοδο της αντιστασιακής του δράσης, για την μικροϊστορία της καθημερινότητας, σκιαγραφώντας μιαν εποχή –αυτή της Εθνικής Αντίστασης– και μια περιοχή –αυτή του Κορινθιακού Κόλπου αλλά και του χωριού Αντίκυρα το οποίο βρίσκεται στο ανατολικό άκρο του Νομού Βοιωτίας και έμελλε να γίνει το ορμητήριο του θρυλικού Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Ναυτικού στη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής.

zaxarias02

 Ο καπετάν Ζαχαρίας με τον Άρη Βελουχιώτη.

Ο καπετάν Ζαχαριάς (Κώστας Γεωργιάδης) γεννήθηκε το 1912 στο χωριό Χελιδόνι Ηλείας. Αρχές του 1943 ανεβαίνει στο βουνό και συναντά την ομάδα του Κρόνου στην Κουκουβίστα (Καλοσκοπή) της Φωκίδας. Προσχωρεί στον Ε.Λ.Α.Σ. παίρνοντας το ψευδώνυμο με το οποίο θα μπει στην Ιστορία της Αντίστασης.

Η μαρτυρία του άρχισε να γράφεται αμέσως μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας στο σπίτι που κρυβόταν, στην Αθήνα και αρκετά τμήματά της δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Το φύλλο του Λαού» η οποία σταμάτησε να εκδίδεται με την έναρξη του εμφυλίου.

Το βιβλίο χωρίζεται σε έξι μέρη εκ των οποίων το τελευταίο περιλαμβάνει μόνο φωτογραφικό υλικό. Προτάσσεται ένα «Προεισαγωγικό ένθετο» στο οποίο περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων πρόλογος του αντιστασιακού Απόστολου Αποστολόπουλου, ο οποίος επιμελήθηκε της εκδόσεως και οι στίχοι από το τραγούδι του Ε.Λ.Α.Ν. που δημιουργήθηκε τον Μάη του 1944 σε μια εφεδροελασίτικη μονάδα της Καλλιθέας από δύο Επονίτες που ενθουσιάστηκαν από τα κατορθώματα των Ελανιτών στον Κόλπο της Αντίκυρας. Στιχουργός ήταν ο Φώτης Λαμψίδης (Φωτεινός) και συνθέτης ο Μίκης Θεοδωράκης. Το τραγούδι αποδόθηκε από τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου και κυκλοφόρησε σε βινύλιο το 1976 με γενικό τίτλο «… της εξορίας».

zaxarias03

Ο χάρτης απεικονίζει τις βάσεις των Γερμανών και του Ε.Λ.Α.Ν. στον Κορινθιακό.

Στο πρώτο μέρος του βιβλίου εξιστορούνται γεγονότα της δράσης του καπετάν Ζαχαριά πριν τη δημιουργία του Ε.Λ.Α.Ν. όπως οι μάχες του Ε.Λ.Α.Σ. στην Παληοπαναγιά (Σεπτ. 1943), στη Δομβραίνα και στη Κωπαΐδα αλλά και η πολύ σημαντική σύγκρουση του Ε.Λ.Α.Σ. με τους Γερμανούς στο χιλιόμετρο 51 της Γκιώνας (2/2/1944) όπου ο Ε.Λ.Α.Σ. συνεργάστηκε με το 5/42 Τάγμα του συνταγματάρχη Δ. Ψαρρού.

Στο δεύτερο μέρος παρατίθεται κείμενο στο οποίο ιστορείται η δημιουργία του Ε.Λ.Α.Ν. και είχε δημοσιευθεί σε συνέχειες στο ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ το 1945. Το κείμενο ήταν προϊόν συζήτησης του καπετάν Ζαχαριά με συγγραφέα απεσταλμένο του Κ.Κ.Ε. αμέσως μετά την απελευθέρωση, σε μια προσπάθεια να καταγραφεί η ιστορία του Ε.Λ.Α.Ν.

zaxarias04

Ο καπετάν Ζαχαριάς, αρχηγός του ΕΛΑΝ, με το επιτελείο του.

Στο τρίτο μέρος ο καπετάνιος ιστορεί τη δημιουργία και τη δράση του Ε.Λ.Α.Ν. Βάση της αφήγησης αποτελεί παλαιότερη εξιστόρηση του Ζαχαριά σε τέσσερα τεύχη του περιοδικού ΑΝΤΙ (τόμος Ε’, 1976) όταν για τη συλλογή των στοιχείων ο καπετάνιος πήγε στην Αντίκυρα και συναντήθηκε με όσους συναγωνιστές του βρίσκονταν στη ζωή. Αυτό το μέρος του βιβλίου είναι το μεγαλύτερο σε έκταση (320 σελίδες) και καταγράφεται οτιδήποτε έχει σχέση με το Ε.Λ.Α.Ν. Κορινθιακού, από την πρώτη, πρωτόβουλη, επιχείρηση εναντίων των κατακτητών μέχρι τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Η εξιστόρηση μάς παρέχει, από πρώτο χέρι, ενδιαφέρουσες πληροφορίες σχετικά με τη ναυτική αντίσταση, τις τολμηρές πρωτοβουλίες των αγωνιστών και τους κινδύνους από τις αποκοτιές τους, την ομόψυχη συμμετοχή της ολότητας σχεδόν των κατοίκων της υπαίθρου στην Αντίσταση.

Μεταξύ άλλων, σ΄ αυτό το τρίτο μέρος, αναφέρονται: Η σύσκεψη στην έδρα της Ταξιαρχίας του Ε.Λ.Α.Σ., στο Λιδωρίκι, παρουσία του Άρη Βελουχιώτη, όπου, επίσημα, ιδρύθηκε το αντάρτικο ναυτικό, η συνεισφορά του Ε.Λ.Α.Ν. στην μεταφορά Εθνοσυμβούλων στο Γενικό Αρχηγείο του Ε.Λ.Α.Σ., προκειμένου να πάρουν μέρος στην Εθνοσυνέλευση της Π.Ε.Ε.Α., η μεταφορά του Άρη στην Πελοπόννησο, η προώθηση στην Αθήνα κλιμακίου της Εθνικής Κυβέρνησης που συγκροτήθηκε μετά την απελευθέρωση, η προστριβή του καπετάν Ζαχαριά με τον ναύαρχο Καλλέργη, η συνάντηση Ζαχαριά – Άρη στην Πάτρα, τον Οκτώβριο του ΄44 και οι σκέψεις του Άρη για το ρόλο των Άγγλων και για το μέλλον του αντάρτικου, η διαταγή για την παράδοση των σκαφών του Ε.Λ.Α.Ν. στη Διοίκηση Ναυτικού, η μεταφορά τμημάτων του Ε.Λ.Α.Σ. με τα καΐκια του Ε.Λ.Α.Ν. προκειμένου να κερδηθεί η μάχη της Αθήνας το Δεκέμβριο του ΄44, η μεταφορά, μετά την ήττα, των ελασίτικων τμημάτων πέραν των ορίων ανακωχής για να μην αιχμαλωτιστούν από τους Άγγλους, το κρύψιμο των όπλων του Ε.Λ.Α.Ν., μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, σ’ ένα νησάκι ανάμεσα στην Αντίκυρα και στο χωριό Σαράντι.

Στο τέταρτο μέρος παρατίθενται εκτιμήσεις του καπετάν Ζαχαριά για τη Συμφωνία της Βάρκιζας, την ηγεσία του Κ.Κ.Ε. και τον Ζαχαριάδη. Γίνεται αναφορά στη συνάντηση Ζαχαριά – Ζαχαριάδη παρουσία του Μήτσου Παρτσαλίδη καθώς και στη συνάντηση των καπεταναίων με τους Σιάντο και Παρτσαλίδη. Ακολουθεί η εξιστόρηση της σύλληψης του Ζαχαριά από την εθνοφρουρά, η φυλάκισή του στην Άμφισσα, η ανάκριση, τα βασανιστήρια και η δίκη του, με την κατηγορία ότι τον Φεβρουάριο του 1945, μετά την εκπνοή της προθεσμίας για τον αφοπλισμό, «εθεάθη μετά ανδρών του εις σκάφη του Ε.Λ.Α.Ν. πλήρως εξοπλισμένα». Η μήνυση είχε υποβληθεί από την Χωροφυλακή Ιτέας. Τέλος παρουσιάζονται οι συνθήκες της νέας σύλληψης του καπετάν Ζαχαριά στην Αθήνα και η κράτησή του στο Μεταγωγών με χαλκευμένες κατηγορίες ύστερα από μήνυση της μάνας ενός ταγματασφαλίτη από την Ελευσίνα η οποία ισχυριζόταν ότι ο καπετάνιος είχε εκτελέσει τον γιο της.

Το πέμπτο μέρος τιτλοφορείται: «Τι έγραψαν φίλοι και εχθροί για το Ε.Λ.Α.Ν. –Μαρτυρίες αγωνιστών» και περιέχει: φωτοτυπίες σελίδων εφημερίδων της Δεξιάς της δεκαετίας του ’50 σχετικά με το Ε.Λ.Α.Ν. και τον Ζαχαριά, απόσπασμα έκθεσης του 22ου Σ.Σ. των Γερμανών (Αύγουστος 1944) σχετικά με τη δράση του Ε.Λ.Α.Ν., μαρτυρία του καπετάν Ζαχαριά για τον γιατρό Πέτρο Κόκκαλη, μαρτυρία του Σ. Κορούλη για το Ε.Λ.Α.Ν., μαρτυρίες των ελανιτών της Αντίκυρας Νίκου Σωτηρίου (Βορριά), Τάσου Ματζώρου, Γιάννη Παπαγεωργόπουλου (Τρομάρα), Αντρέα Ζανιά, καθώς και των στελεχών του Ε.Λ.Α.Ν., Δεσύλα και Αντώνη Καζάκου. Τέλος παρατίθεται η μαρτυρία του Θεμιστοκλή Τσάτσου για την μεταφορά από το Ε.Λ.Α.Ν, προς την κεντρική Στερεά Ελλάδα, του ίδιου και άλλων. Το πέμπτο μέρος ολοκληρώνεται με κείμενο του καπετάν Ζαχαριά με τίτλο: «Να πούμε την αλήθεια στο λαό» όπου επιχειρείται μια εκ των υστέρων ανάλυση της στάσης της ηγεσίας του Κ.Κ.Ε. κατά την κρίσιμη περίοδο από τις Συμφωνίες της Καζέρτας και του Λιβάνου μέχρι τη Βάρκιζα και την αποχή στις εκλογές του 1946. Εδώ κατατίθεται και άλλα στοιχεία για τη συνάντηση του Ζαχαριά και του επιτελάρχη του Ε.Λ.Α.Σ. Παπασταματιάδη με τον Άρη Βελουχιώτη τον Οκτώβριο του ’44 σ’ ένα ξενοδοχείο της Πάτρας.

zaxarias05

Ο καπετάν Ζαχαριάς με τον Υπαρχηγό του ΕΛΑΝ Κορινθιακού Αστράφτη και τις τρεις αδελφές νοσοκόμες της οικογένειας Χουχούμη.

Εκείνο που ενδιαφέρει σε μια μαρτυρία είναι η ίδια η μαρτυρία και μόνο. Όμως στο συγκεκριμένο βιβλίο,επιπλέον, η γραφή διακρίνεται και για τη στρωτή γλώσσα, τη γλαφυρότητα της αφήγησης, όπου χρειάζεται, και την εύληπτη παράθεση των γεγονότων.
Η μαρτυρία του καπετάν Ζαχαριά επιπροσθέτως καλύπτει ένα σημαντικό βιβλιογραφικό κενό στην Ιστορία της Εθνικής Αντίστασης, αφού ως τώρα υπήρχε μόνο η έκδοση ενός βιβλίου του Μήτσου Κάιλα για το Ε.Λ.Α.Ν, το 1975 και κάποιες σελίδες στον 4ο τόμο της ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ των εκδόσεων Αυλός, που επιμελήθηκε ο Βάσος Γεωργίου, το 1979.

Αξιέπαινη και η πρωτοβουλία της Κοινότητας Αντίκυρας να εκδώσει τη μαρτυρία αυτή.

Γιώργος Χ. Θεοχάρης

(Αναδημοσίευση από την εφημερίδα  Αυγή, 7.9.2008)

Διαβάστε:

Ταξινόμηση:
Ο καπετάν Ζαχαριάς, ΕΛΑΝ - Αντίκυρα
Γεωργιάδης, Κώστας (Καπετάν Ζαχαριάς)
Εκδόσεις Κοινότητα Αντίκυρας (2000)
Τιμή: 14.50€
Ο καπετάν Ζαχαριάς, ΕΛΑΝ - Αντίκυρα (σκληρόδετο)
Γεωργιάδης, Κώστας (Καπετάν Ζαχαριάς)
Εκδόσεις Κοινότητα Αντίκυρας (2000)
Τιμή: 19.50€

Alternative flash content

You need to upgrade your Flash Player

Get Adobe Flash player

Newsletter

Θέλετε να σας ενημερώνουμε για τις προσφορές μας και να σας στέλνουμε μέσω email τον κατάλογο μας; Γραφθείτε στο newsletter!

«Ιστορίες βιβλίων» από τις Eκδόσεις Καστανιώτη

istoriesbiblion

24 βιβλιοφιλικές ιστορίες

ΕΤ1 - Ενημέρωση

et1 2015

Ο Νικόλας Περδικάρης επισκέπτεται το Παλαιοβιβλιοπωλείο

 

ET1 - Greenteam

Green Team - ET1
δείτε το κομμάτι της εκπομπής που αναφέρεται στο βιβλιοπωλείο μας
Τρίτη
17
Οκτωβρίου
2017
Ανατ.: 06.38
Δύση: 17.42
Σελήνη
26 ημερών
Παγκόσμια Ημέρα υπέρ της Εξάλειψης της Φτώχειας
Σήμερα Γιορτάζουν
Δεν υπάρχει σήμερα κάποια γνωστή γιορτή
Σαν σήμερα...

17 Οκτωβρίου 1915

Γέννηση του αμερικανού θεατρικού συγγραφέα Άρθουρ Μίλερ.

δείτε και άλλες ημερομηνίες...

Το καλάθι σας


Το καλάθι σας είναι άδειο
  • Διαφήμιση
  • Διαφήμιση